Ahlat, Doğu Anadolu'nun tarihi derinliklerinde yer alan ve pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış önemli bir yerleşim yeridir. Tarih boyunca stratejik bir konumda bulunan bu bölge, Urartular döneminden başlayarak Selçuklu ve Osmanlı İmparatorlukları'na kadar uzanan zengin bir geçmişe sahiptir. Ahlat, hem askeri hem de kültürel açıdan önemli olayların merkezi olmuş, bu da onu tarihçiler ve araştırmacılar için kıymetli bir çalışma alanı haline getirmiştir.

Ahlat'ın tarihi şu şekilde özetlenebilir:

• MÖ 9. yüzyıl: Ahlat, Urartular'ın egemenliğine girmiştir.
• 1063: Alparslan'ın Anadolu'ya akınlarında Ahlat, bir üs olarak kullanılmıştır.
• 1071: Malazgirt Zaferi'nden önce, Ahlat'ta Selçuklu ve Türkmen beyleri fetihlere hazırlanmıştır.
• 1103: Ahlat, Sökmen el-Kutbî tarafından kurulan Ahlatşahlar Beyliği'nin başkenti olmuştur.
• 1229: Celâleddin Harzemşah'ın kuşatması sonucu Ahlat ele geçirilmiş ve şehir yağmalanmıştır.
• 1514: Ahlat, Osmanlıların hakimiyetine girmiştir.
• 1914: Ahlat, Rus işgaline uğramış, 1916'da kurtulmuştur.

Ahlat, tarih boyunca Urartular, Bizans, Selçuklu, Akkoyunlu, Safevi ve Osmanlı gibi birçok devlet ve hanedanın idaresinde kalmıştır. Ahlat, özellikle sanat değeri yüksek mezar taşları ile ünlüdür. Selçuklu Meydan Mezarlığı, dünya üzerindeki en büyük Müslüman mezarlığıdır.