Bizans mozaikleri, antik dönemin en etkileyici sanat formlarından biri olarak karşımıza çıkar. Bu mozaikler, çeşitli malzemelerin ustaca bir araya getirilmesiyle oluşturulan görsel kompozisyonlardır. Renkli taşlar, cam parçaları ve diğer maddeler, bir bütünlük içinde yerleştirilerek hem estetik hem de tarihi bir derinlik kazandırır. Mozaiklerin yapım süreci, tasarımdan başlayarak, her bir tesserae'nin titizlikle yerleştirilmesine kadar birçok aşamayı içerir. Bu süreç, sanatçıların yaratıcılıklarını ve teknik becerilerini sergilemeleri için ideal bir zemin oluşturur.

Bizans mozaikleri, küp biçiminde renkli, küçük taş, cam, seramik, mermer veya pişmiş toprak parçalarının (tesserae) bir kompozisyon oluşturacak şekilde ıslak sıva içerisine gömülmesiyle yapılır. Yapım aşamaları:

1. Tasarım: Mozaik için bir tasarım yapılır.
2. Tesserae Seçimi: Farklı renk ve boyutlarda tesserae seçilir.
3. Uygulama: Tesserae, ıslak sıva üzerine yerleştirilir.

Özellikler:

• Fon: Genellikle altın veya gümüş yaldız kullanılır.
• Konu: Genellikle dini içerikli sahneler, havari, aziz ve melek tasvirleri işlenir.
• Üslup: Erken Bizans döneminde şematik ve yüzeysel dizilimler görülürken, Orta Bizans döneminde daha uyumlu renkler ve öyküsel anlatımlar tercih edilir.

Örnekler:

• İstanbul'daki Ayasofya, Aya İrini ve Küçük Ayasofya kiliselerinde İsa ve Meryem'in hayatını anlatan sahneler, havari, aziz ve melek tasvirleri bulunur.
• Ravenna'daki St. Vitale ve St. Apolliniare kiliseleri, Erken Bizans dönemi mozaiklerine örnek olarak gösterilir.
• İstanbul'daki Kariye Camii mozaikleri, Geç Bizans dönemi özelliklerini yansıtır.